Hình minh họa

Tiêu đề: Các doanh nghiệp Việt Nam bước vào nửa cuối năm: Khi nào tốc độ thực thi trở thành lợi thế sinh tồn

Từ khóa: Doanh nghiệp Việt Nam, dòng tiền, chi phí năng lượng, chuỗi cung ứng, thanh khoản, quản lý rủi ro, vốn lưu động, lạm phát, PwC Việt Nam, chuyển đổi hoạt động


Giới thiệu

Khi bước vào nửa cuối năm, các doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với một môi trường kinh doanh phức tạp chưa từng có. Chi phí năng lượng tăng, thanh khoản thị trường thắt chặt, sự gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn chưa thực sự kết thúc, mà chỉ trở nên dai dẳng và khó dự đoán hơn. Trong bối cảnh này, sự sống còn không còn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp biết phải làm gì, mà phụ thuộc vào tốc độ thực hiện của họ.

Bà Pratiksha Banti, Giám đốc cấp cao về Chuyển đổi Giao dịch tại PwC Việt Nam, cho biết những doanh nghiệp chống chịu tốt nhất trước biến động thường không phải là những doanh nghiệp có chiến lược phức tạp nhất, mà là những doanh nghiệp hành động sớm và quyết đoán nhất. Điều này phản ánh một thực tế quan trọng: khi thị trường vẫn chưa ổn định, sự trì hoãn tự nó đã là một chi phí.

Áp lực đa chiều: Không chỉ là một cú sốc đơn lẻ

Một trong những mối lo ngại lớn nhất của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là rủi ro không còn xuất hiện dưới dạng một sự kiện lớn đơn lẻ, mà là kết quả của sự chồng chất nhiều áp lực. Chi phí nhiên liệu và logistics tăng đang làm xói mòn biên lợi nhuận. Lãi suất cao hơn và điều kiện tín dụng thắt chặt hơn khiến việc tài trợ trở nên khó khăn hơn. Đồng thời, khách hàng cũng đang chịu áp lực tương tự, dẫn đến giảm đơn hàng và kéo dài chu kỳ thanh toán.

Ông Mohamed Mudasir, Giám đốc Tư vấn Giao dịch tại PwC, cho biết cơ chế này tự nó không phức tạp, nhưng khi chồng chất lên nhau thì sẽ rất mạnh mẽ. Chi phí đầu vào và vận chuyển cao hơn đang gây áp lực lên toàn bộ chuỗi giá trị. Mặc dù giá dầu đã giảm từ mức cao, nhưng chi phí vận chuyển đường dài hơn, phụ phí nhiên liệu và bảo hiểm vẫn chưa giảm tương ứng. Cùng lúc đó, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với chi phí vay cao hơn, dòng tiền vào chậm hơn và hàng tồn kho ngày càng tăng.

Kết quả là chu kỳ chuyển đổi tiền mặt bị kéo dài. Nói cách khác, doanh nghiệp phải sử dụng nhiều vốn hơn cho hàng tồn kho và các khoản phải thu, từ đó làm giảm lượng tiền mặt thực tế có thể sử dụng cho hoạt động kinh doanh. Đối với các ngành như sản xuất, bán lẻ và logistics, điều này sẽ liên tục gây áp lực lên khả năng thanh toán của họ.

Giá dầu, lạm phát và các phản ứng dây chuyền

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu, sự lo lắng của các doanh nghiệp Việt Nam càng trở nên rõ rệt. Đầu năm, nhiều kế hoạch kinh doanh cho năm 2026 được xây dựng dựa trên giả định giá dầu khoảng 66 USD/thùng. Tuy nhiên, tình hình căng thẳng ở Trung Đông đã khiến giá dầu Brent tăng vọt lên 117 USD/thùng do các tuyến vận tải quan trọng bị tắc nghẽn. Mặc dù giá đã giảm sau đó, nhưng nó vẫn cao hơn đáng kể so với mức đầu năm. Đây không chỉ là biến động ngắn hạn. Việt Nam phụ thuộc rất nhiều vào dầu nhập khẩu, khoảng 85% nhu cầu dầu thô đến từ nước ngoài. Điều này có nghĩa là mỗi thay đổi trên thị trường năng lượng toàn cầu đều nhanh chóng được truyền thành chi phí sản xuất, vận chuyển và phân phối trong nước. Áp lực này đã bắt đầu thể hiện trong dữ liệu vĩ mô. Lạm phát cốt lõi tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 5; mức lạm phát trung bình kể từ đầu năm cũng cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái. Khi lạm phát duy trì ở mức cao, người tiêu dùng thường thận trọng hơn trong chi tiêu, trong khi doanh nghiệp buộc phải gánh chịu chi phí đầu vào tăng thêm. Tình huống này đồng thời làm suy yếu cả cung và cầu, khiến môi trường kinh doanh trở nên mong manh hơn.

Thanh khoản trở thành chiến trường quyết định

Trong môi trường có nhiều biến số bất lợi cùng tồn tại, yếu tố quan trọng nhất đối với doanh nghiệp không chỉ là doanh thu hay thị phần, mà là thanh khoản. Ngay cả khi công ty vẫn có lợi nhuận trên sổ sách, nếu vốn bị kẹt trong hàng tồn kho, các khoản phải thu quá hạn hoặc tài sản không thể tạo ra dòng tiền trong ngắn hạn, công ty vẫn có thể rơi vào áp lực tiền mặt. Theo PwC, nhiều công ty Việt Nam đang che giấu nguồn tiền chưa được tận dụng hiệu quả trong hoạt động hàng ngày. Hàng tồn kho cũ chưa được xử lý, việc thu hồi chậm và việc phòng ngừa rủi ro thị trường chưa đầy đủ là ba nút thắt phổ biến. Khi môi trường kinh tế thay đổi, những nút thắt này nhanh chóng được khuếch đại thành vấn đề thanh khoản. Ông Mudasir nhấn mạnh, vấn đề mấu chốt không phải là doanh nghiệp có bị ảnh hưởng hay không, mà là nó có thể giải phóng được bao nhiêu thanh khoản từ bên trong. Đây là sự khác biệt then chốt giữa một tổ chức bị động và một tổ chức có khả năng phục hồi. Trong nhiều trường hợp, lợi thế không đến từ việc chờ thị trường ổn định, mà đến từ việc cải thiện dòng tiền ngay cả khi môi trường vẫn còn khó khăn. Ví dụ, một công ty có doanh thu hàng năm 100 triệu USD, nếu rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt 5 ngày, có thể giải phóng khoảng 1,4 triệu USD vốn lưu động. Đây không chỉ là một con số kế toán, mà còn là năng lực thực tế để duy trì sản xuất, giảm sự phụ thuộc vào vay mượn và dự trữ thêm không gian ứng phó cho cú sốc tiếp theo.

Tốc độ thực thi quan trọng hơn sự hoàn hảo của chiến lược

Thông điệp mà các chuyên gia PwC liên tục truyền đạt là, doanh nghiệp không thiếu nhận thức, mà thường thiếu tốc độ thực thi. Các biện pháp như siết chặt các khoản phải thu, tối ưu hóa hàng tồn kho, phòng ngừa rủi ro tỷ giá hoặc giá hàng hóa, tăng cường khả năng hiển thị dòng tiền không phải là điều mới mẻ. Nhưng giá trị của chúng nằm ở thời điểm thực hiện. Bà Banti chỉ ra rằng, các doanh nghiệp chuyển đổi thành công trong môi trường biến động thường là những doanh nghiệp hành động khi áp lực vẫn còn rõ rệt và lý do kinh doanh đủ để tạo ra sự đồng thuận nội bộ. Một khi thị trường có dấu hiệu ổn định, tính cấp bách sẽ giảm đi, và động lực thay đổi cũng sẽ suy yếu. Nhiều tổ chức có kinh nghiệm rằng: trì hoãn càng lâu, chi phí thay đổi càng cao; chờ đợi càng lâu, không gian hành động càng nhỏ. Xét từ góc độ quản trị, bài học không chỉ là làm gì, mà còn là khi nào để làm. Nếu doanh nghiệp đợi đến khi tài nguyên cạn kiệt, hoặc chỉ hành động dưới áp lực của cú sốc, họ thường phải trả một cái giá quá cao: chi phí vốn cao hơn, khả năng đàm phán yếu hơn và cửa sổ tái cơ cấu rõ ràng ngắn hơn.

Doanh nghiệp nên làm gì bây giờ?

Trước hết, doanh nghiệp cần xem xét toàn bộ chu kỳ vốn lưu động, chứ không chỉ tập trung vào doanh thu hay lợi nhuận. Quản lý hàng tồn kho cần dựa trên dữ liệu tiêu thụ thực tế, tránh việc vốn bị chiếm dụng lâu dài bởi hàng tồn kho ứ đọng. Quy trình thu hồi các khoản phải thu cũng cần được tiêu chuẩn hóa theo mức độ rủi ro của khách hàng, tránh việc cho thời hạn thanh toán quá dễ dãi trong môi trường thanh khoản eo hẹp. Thứ hai, phòng ngừa rủi ro cần được xem là một phần của chiến lược tài chính, chứ không phải là công việc phụ. Sự biến động của giá dầu, tỷ giá hối đoái, chi phí vận chuyển hoặc giá nguyên vật liệu đầu vào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận. Doanh nghiệp cần theo dõi rủi ro một cách thường xuyên hơn và cân nhắc các công cụ phòng ngừa phù hợp với quy mô và khả năng chấp nhận rủi ro của mình. Thứ ba, doanh nghiệp cần tăng cường khả năng hiển thị dòng tiền theo thời gian thực. Trong môi trường biến động, báo cáo tài chính truyền thống thường không phản ánh rủi ro đủ nhanh. Ban quản lý cần nắm bắt kịp thời tình hình dòng tiền vào, dòng tiền ra, các khoản phải trả đáo hạn, hàng tồn kho và hạn mức tín dụng để đưa ra quyết định kịp thời. Cuối cùng, điều quan trọng nhất là xây dựng văn hóa hành động. Chỉ khi các quyết định không bị mắc kẹt bởi quy trình phê duyệt quá dài hoặc sự phân chia trách nhiệm không rõ ràng, tổ chức mới thực sự có khả năng phục hồi. Trong giai đoạn mà việc trì hoãn dù chỉ một ngày cũng có thể làm tổn hại thêm dòng tiền, tốc độ quản lý trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự. Kết luận Nửa cuối năm 2025 và giai đoạn chuẩn bị kế hoạch kinh doanh cho năm 2026 sẽ không hề dễ dàng đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Chi phí năng lượng cao, tín dụng thắt chặt, chuỗi cung ứng bất ổn và lạm phát dai dẳng đang tạo ra một môi trường mà thanh khoản quyết định khả năng ổn định cục diện. Tuy nhiên, tình hình không hoàn toàn bi quan. Mỗi thách thức cũng mang lại một cơ hội tái cơ cấu. Những doanh nghiệp biết cách giải phóng vốn lưu động, quản lý rủi ro sớm và hành động nhanh sẽ có lợi thế rõ rệt hơn so với các doanh nghiệp khác. Như các chuyên gia của PwC đã nhấn mạnh, sự khác biệt giữa người dẫn đầu và người tụt lại không nằm ở việc họ có hiểu vấn đề hay không, mà là họ chuyển sự hiểu biết thành hành động nhanh đến mức nào. Trong thị trường biến động, chờ đợi đôi khi không phải là một chiến lược an toàn, mà là một rủi ro. Những doanh nghiệp hành động sớm không chỉ bảo vệ được dòng tiền mà còn xây dựng được nền tảng vững chắc hơn để ứng phó với những bất ổn trong tương lai.
详情页广告